Ochrona zabytków na Starym Cmentarzu w 2025 roku

Nagrobek Anny Pająk, Władysława Talenta i Bronisława Talenta (sektor 26, rząd A, grób nr 1)

Pomnik kamienny wykonany z piaskowca w formie obelisku posadowionego na graniastym cokole, z fundamentem poniżej płaszczyzny gruntu. Pomnik z wykutą inskrypcją wykonaną bezpośrednio w kamieniu.

Wyróżniający się formą pomnik wymagał pilnego podjęcia prac konserwatorskich, które powstrzymałyby procesy destrukcji. Obiekt poprzez ekspozycję na zewnątrz stale narażony na szereg czynników fizycznych, mechanicznych i biologicznych. Na całości pomnika widoczne znaczne zniszczenia (ciemna patyna, glony, mchy i porosty, zaplamienia). Na powierzchni liczne spękania, rozwarstwienia, większe i mniejsze ubytki; widoczna była osypująca się i pudrująca struktura (szczególnie z tyłu pomnika). 

W pierwszej kolejności wstępnie dokonano analizy zasolenia struktury obiektu – nie zdiagnozowano skupisk soli ani krystalizacji w przypowierzchniowych warstwach.. Zdemontowano elementy pomnika i zabezpieczono je na czas transportu do pracowni konserwatorskiej. Zaimpregnowano osłabione i zwietrzałe fragmenty, usunięto z powierzchni luźne nawarstwienia mchów i porostów, osady i naloty atmosferyczne oraz fałszywe patyny. Elementy pomnika odsolono, zaimpregnowano środkiem hydrofilnym. Rozwarstwiające się partie wypełniono, ubytki uzupełniono. Całość pokryto impregnatem hydrofobowym, scalono kolorystycznie uzupełnienia, uczytelniono liternictwo. Fundament zabezpieczono izolacją.

Nagrobek Juliana Mokrzyckiego (sektor 22, rząd 8, grób nr 12)

Wapienny pomnik w formie graniastego cokołu na profilowanej podstawie, zamkniętego od góry gzymsem, pierwotnie z centralnie umieszczonym krzyżem. Podstawę stanowi fundament z cegły otynkowanej zaprawą, pomnik z zachowaną piwniczką o obrysie zarysowanym cegłą. Obiekt z wykutą w kamieniu inskrypcją. 
Podjęte w roku poprzednim działania miały na celu zabezpieczenie obiektu przed upadkiem na sąsiadującą z nim alejkę, zaś tegoroczne prace skupiały się na zahamowaniu procesów niszczących, jak również rekonstrukcję trwale zniszczonych elementów oraz przywrócenie pierwotnych walorów estetycznych. Obiekt stale narażony na działanie licznych niszczących czynników. Gdzieniegdzie na powierzchni nagrobka widniały glony, porosty i fałszywa patyna. Obiekt wykazywał liczne spękania, ubytki, wykruszenia -  szczególnie w partii dolnej. Ceglana podstawa była osłabiona, wykruszona, zdegradowana, niestabilna; zaprawa ze znacznymi ubytkami i wykruszeniami, cegły rozwarstwiające się, kruszące i pudrujące się. Fundament nie posiadał izolacji. W partii szczytowej ubytek w postaci odłamanego krzyża (krzyż nie zachował się).
Zdemontowano partie kamienne w celu transportu do pracowni konserwatorskiej. Wykonano zabieg impregnacji fragmentów osłabionych i zwietrzałych, które mogłyby ulec zniszczeniu. Oczyszczono powierzchnię kamienia z powierzchniowych naleciałości – sztucznej patyny, plam, porostów; odkuto zaprawy. Nie zdiagnozowano skupisk soli na powierzchni, niemniej jednak przeprowadzono profilaktycznie jeden zabieg odsalania. Strukturę obiektu wzmocniono poprzez impregnację środkiem hydrofilnym. Partie rozwarstwiające się podklejono zaprawą, uzupełniono ubytki, w tym zrekonstruowano krzyż z kamienia o właściwościach najbardziej zbliżonych do oryginalnego materiału i w oparciu o wzory pochodzące z jarosławskiej nekropolii. Zaimpregnowano hydrofobowo całość powierzchni i scalono kolorystycznie kity. Wykonano nowy fundament zabezpieczony izolacją, dokonano analizy stanu piwniczki - wzmocniono jej strukturę.

Nagrobek Władysława Zawirskiego (sektor 28, rząd 9, grób nr 5)

Pomnik kamienny wykonany z wapienia w formie graniastego cokołu na schodkowej podstawie, zamkniętego od góry gzymsem wieńczącym, pierwotnie z centralnie umieszczonym krzyżem, z fundamentem poniżej płaszczyzny gruntu. Nagrobek od frontu posiada oddzielną tablicę  inskrypcyjną wykonaną z marmuru, na której umieszczono tekst: „Władysław/ Zawirski/ Żołnierz/ Wojsk Polskich/ Z Roku 1863/ *1847 +1897/ Cześć Jego Pamięci”. Pomnik poświęcony pamięci Władysława Zawirskiego – uczestnika powstania styczniowego.
Nagrobek przeszedł gruntowną konserwację w 2022 roku, jednak został uszkodzony podczas tegorocznej burzy przez spadającą gałąź drzewa. Interwencyjne prace naprawcze prowadzone były w większości in situ. Działania podejmowano głównie w obrębie zniszczonego krzyża – został ponownie zrekonstruowany w oparciu o element rekonstruowany podczas poprzedniej konserwacji. Odczyszczono powierzchnię z nawarstwień biologicznych i atmosferycznych w celu przywrócenia mu walorów estetycznych. Zrekonstruowany krzyż ponownie osadzono. Całość kamienia poddano zabiegowi impregnacji.